Bu çalışma, Türk ağız araştırmalarında yeterince belgelenmemiş sahalardan biri olan Gürcistan’ın Kvemo Kartli (Aşağı Kartli) bölgesine bağlı Bolnisi ve Dmanisi[1] rayonlarında konuşulan Karapapak/Terekeme ağızlarının fiil çekim sistemini morfolojik ölçütlerle incelemektedir. Araştırmanın veri tabanını, Dmanisi’de altı, Bolnisi’de on köyden derlenen özgün saha verileri oluşturmaktadır. Veriler, yöreye özgü ses ve şekil özelliklerini korumak amacıyla transkripsiyon yöntemiyle yazıya aktarılmıştır. İnceleme sonucunda, bölge ağzında arkaik unsurların yanı sıra sistemli morfolojik varyantların da yaşadığı görülmüştür. Öğrenilen geçmiş zamanda I. şahıslarda /-mIş/, II. ve III. şahıslarda /-If/ kullanımı; şimdiki zamanda /-ėr/ ve /-mėr-/ biçimleri; büzülmeler, analitik gereklilik yapıları ve emir-istek kiplerindeki arkaik ekler başlıca bulgulardır. Elde edilen sonuçlar, Bolnisi-Dmanisi ağızlarının Borçalı-Çıldır-Kars eksenindeki ağız sürekliliğiyle ve Türkçenin tarihî evreleriyle ilişkisini ortaya koymaktadır.
This study investigates the verbal conjugation system of the Karapapak/Terekeme dialects spoken in the Bolnisi and Dmanisi districts of the Kvemo Kartli (Lower Kartli) region in Georgia, which remains one of the insufficiently documented areas in Turkish dialectology. The research database is composed of original field data collected from six villages in Dmanisi and ten villages in Bolnisi. To preserve the region-specific phonetic and morphological features, the data were recorded using the transcription method. The analysis reveals that the regional dialect preserves archaic elements alongside systematic morphological variants. Key findings include the distinctive use of the /-mIş/ suffix for the first person and the /-If/ suffix for the second and third persons in the indirect past tense; the /-ėr/ and /-mėr-/ forms in the present tense; contractions, analytical necessity structures, and archaic suffixes in imperative-optative moods. The results demonstrate the clear relationship between the Bolnisi-Dmanisi dialects and the dialect continuum along the Borchali-Çıldır-Kars axis, as well as their deep-rooted connection to the historical stages of the Turkish language.
Borchali, Karapapak/Terekeme Dialects, Bolnisi and Dmanisi, Verbal Conjugation, Morphology
By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.
