https://diyalektolog.com/?mod=sayi_detay&sayi_id=795 Diyalektolog - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi tr 2026-07-16 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37233 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37233 Aslıhan DİNÇER Aşırı düzeltmecilik, standart ağzın inceliklerine yeterince hakim olmayan konuşurların bu varyasyondaki bir kuralı genelleştirmeleri ve birçok duruma uygulamaları ile ortaya çıkan yanlış kullanımları ifade eder. Bunlar aslında hata yapmaktan kaçınırken yapılan hatalardır ve birçok dilde bu tür kullanımların çok çeşitli görünümleri bulunmaktadır. Makalede bu dil davranışının genel çerçevesi, farklı dillerdeki örnekleri, Türkiye Türkçesinde yol açtığı kimi ses değişmeleri ve özel olarak da ötümsüzleşmeler içinde görülen örnekleri üzerinde durulmaktadır. 2026-07-16 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37223 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37223 Canan AYDINBEKHatice AYGÜN Bu çalışma, Diller için Avrupa Ortak Başvuru Metni'ne (AOBM) dayanan iki Fransızca Yabancı Dil (FYD) ders kitabı, Alter Ego + A1 ve Texto A1 arasındaki farklılıkları belirlemeyi amaçlamaktadır. AOBM'nin prensipleri hakkında detaylı bir çalışma yapıldıktan sonra, her bir yöntemde analiz edilecek parametreler tanımlanmış, veri toplama için karşılaştırmalı tablolar geliştirilmiştir. Daha sonra iki method kitabı arasındaki karşılaştırmalı bir analiz, AOBM’nin teorileri ve ilkeleri ışığında gerçekleştirilmiştir. Bulgular, incelenen kitapların AOBM'nin önerilerini dikkate aldığını, gerekli olduğu zamanlarda grup çalışmasını destekleyerek sosyo-bilişsel çatışmalara önemli bir yer verdiğini göstermiştir. Ancak, Alter Ego+ A1 daha çok sayıda gerçeği yansıtan projeler içermekte, daha sık destekleyici bir yaklaşıma başvurmakta ve daha çok öğrenciyi stratejik öğrenmeye yönlendirmektedir. 2026-07-16 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37218 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37218 Birol İPEK Bugün millî Türk Devleti’nin siyasi sınırları içinde konuşulan dile Türkiye Türkçesi; bu millî sınırlar içerisindeki il, ilçe ve köylerde konuşulan farklı fonetik ve morfolojik özelliklere sahip ağızlara Türkiye Türkçesi Ağızları adı verilmektedir. Bir dilin konuşma ve yazı dili olmak üzere iki cephesi mevcuttur. Konuşma dili bilhassa telaffuz şekli bakımından yazı dilinden farklı özellikler taşır. Konuşma dili büyük oranda ağızlara dayanır. Ağızlar, bir yazı dili sahası içerisinde konuşma esnasında kullanılan ve bir takım ses (fonetik) farklılıklar gösteren dil kollarıdır. Türkler, tarih boyunca komşu oldukları ve çeşitli sebeplerle ilişki içerisine girdiği milletlerden birçok kelime almışlar. Fakat aldıkları bu kelimeleri kendi ağızları, kendi ses özellikleriyle seslendirip, kendi düşüncelerine göre anlamlandırmışlardır. Bu çalışmada yabancı kelimelerde meydana gelen ünlü değişmeleri üzerinde durulmuştur. 2026-07-16 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37225 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37225 Emine Burcu HALAÇOĞLU İnsanlar, tarihin ilk dönemlerinden itibaren topluluklar halinde yaşamaya eğilim göstermişlerdir. Birlikte yaşayan bu insanlar kendi topluluklarını, topluluklarının kurallarını oluşturmuşlardır. Ancak kaçınılmaz olarak başka topluluklarla da karşılaşmışlar ve kendilerinden olmayanlarla çeşitli ilişkiler geliştirmişlerdir. Modernleşmeyle birlikte milletlerin oluşumu, bu ilişkilerin kimlik sorunu üzerinden ele alınmasına yol açmış ve devletlere tanınma ve tanımlama ihtiyacı doğurmuştur. 19. Yüzyılda yükselen milliyetçilik fikirleri, bu dönemde kimliğin önemini artırmış ve bünyesinde birçok kavmi barındıran imparatorlukların varlığını ve meşruiyetini tehlikeye atmıştır. Bu devletlerden biri olan Sultan II. Abdülhamid dönemi Osmanlı Devleti de yeni bir kimlik inşasına girmiş ve varlığını devam ettirmeye çalışmıştır. Çalışmanın amacı, Sultan II. Abdülhamid dönemi kimlik inşasını, bu dönemde tüm dünyada olduğu gibi Osmanlı toplum hayatında da hızla yayılmış olan basının incelenerek değerlendirilmesidir. Bu doğrultuda basın, seçilmiş olan Tercüman-ı Hakikat, Ma’lûmât ve Saâdet gazetelerinde yapılan içerik analiziyle ele alınmıştır. İçerik analizi sonucu, gazetelerde sıkça tartışılmış “Medeniyet” konusu, dönemin kimlik inşası bağlamında değerlendirilmiştir. 2026-07-16 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37222 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37222 Hatice GÜLMEZ GÜNGÖRMEZAbuzer AKGÜN Eğitimin her kademesinde öğretim ortamına ilişkin kararlar alınırken, eğitimin ayrılmaz parçası olan ölçme ve değerlendirme çalışmaları kullanılır. Öğrencilerin öğrenme ortamında kendilerine aktarılan bilgilerin ne kadarını anladıklarının tespiti, ancak akademik başarılarının ölçülmesi ile mümkün olur. Öğrencilerin akademik başarıları ölçülürken amacına uygun bir akademik başarı testi kullanmanın yanı sıra geçerli ve güvenilir bir ölçüm yapılması için doğru ölçme yönteminin de kullanılması önemlidir (Bingöl ve Halisdemir 2017). Bu noktadan hareketle araştırmanı amacı, ortaokul 7. Sınıfta öğrenim görmekte olan öğrencilerin akademik başarılarını ölçmek amacıyla Kuvvet ve Enerji Ünitesi’ ne yönelik bir ölçme aracı geliştirmek şeklinde belirlenmiştir. 42 maddeden oluşan başarı testinin pilot formu Adıyaman İli’nde ikamet eden A,B, C, D ve E şeklinde kodlanan 5 ortaokulda öğrenim gören toplam 243 öğrenciye uygulanmıştır. Testte bulunan soruların madde güçlük indeksleri 0.40’ın üzerinde olup; testte yer alan soruların ortalama ayırtedicilik indeksi (rjx) 0.520, ortalama güçlük indeksi (pjx) 0.550, standart sapması 4.22, toplam varyansı 17.821’dir. Testin nihai formu 20 sorudan oluşmaktadır. Elde edilen bu test puanları arasında iç tutarlılığı sağlamak amacıyla Kuder Richardson-20 analizi yapılmıştır ve bu değerin 0.76 olduğu saptanmıştır. Yapılan madde analizi ve iç tutarlılık analizleri sonucunda testin ortalama güçlükte, ayırtediciliği yüksek, geçerli ve yüksek güvenirlik değerlerine sahip olduğunu ifade edebiliriz. 2026-07-16 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37236 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37236 Ş. Gülin KARABAĞCemile KURT Tarih derslerinin amacı tarihini, değerlerini ve kültürünü tanıyan vatandaşlar yetiştirmektir. İslamiyet Öncesi Türk Tarihi, Türklerin milli kimlikleriyle tarih sahnesinde ilk kez yer aldıkları dönemdir. Bu dönemle ilgili yazılı ve görsel kaynakların azlığının, müze ve alan gezisi olanaklarının olmamasının öğrenimi zorlaştırdığı belirlenmiştir. Öğrencilerin bu döneme dair kavramları anlamlandırmada, dönemin tarihsel karakterleriyle empati kurmada, tarihsel mekânı hayal etmede ve bilgiyi yapılandırmada sıkıntı çektikleri değerlendirilmektedir. Bu sorunların öğrencilerin tarih dersine ilişkin ilgi, tutum ve başarılarını etkilemesi muhtemeldir. Bu sebeple araştırmanın amacı İslamiyet Öncesi Türk Tarihine ilişkin kavramlara dair öğrencilerin algılarını metafor analiziyle tespit etmektir. Araştırma “İlk ve Orta Çağlarda Avrasya” ünitesi ile sınırlandırılmıştır. Çalışma grubunu Ankara ilinde bir devlet lisesinin 9/F ve 9/E şubelerinde öğrenim gören 60 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmacılar tarafından geliştirilen ve uzman görüşü çerçevesinde düzenlenen İslamiyet Öncesi Türk Tarihine ilişkin 10 kavrama yer verilmiştir. Araştırma verileri öğrencilerin 10 ayrı kavrama ait “… gibidir; çünkü…” cümlelerini tamamlamasıyla elde edilmiştir. Veriler içerik analiziyle çözümlenmiştir. 2026-07-16 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37232 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37232 İsmail SÖKMEN Türk yazı dili; 13 asırlık serüveni içerisinde önce Ötüken’den İstanbul ve Semerkant’a ulaşmış, daha sonra ise Bakü, Aşkabat, Astana, Bişkek vb. merkezlerde dallanmış olan bir bütündür. Türk yazı dilinin, özellikle de tarihî Türk lehçelerinin öğretiminde, öncelikle bu bütünsel yaklaşımı sergilemek gerekir. Köktürk, Uygur, Karahanlı, Harezm, Kıpçak, Çağatay, Eski Oğuz, Osmanlı Türkçesi gibi farklı başlıklar altında gösterilen tarihî Türk lehçelerinin aslında tek bir yazı dilinin bulunulan muhit ve yazı dilinin meydana getirilmesinde etkili olmuş topluluğun tesiriyle fonetik, morfolojik ve leksik olarak bazı maddelerde farklılaşmasından ibaret olduğu bu yaklaşımın temelini oluşturmaktadır. Bu bağlamda, tarihî Türk lehçelerinin öğretiminde müfredatın ilk sırasını bu farklılıklar oluşturmalıdır. Daha sonra meydana getirilen farkındalık lehçeler arası aktarım ve uyarlama çalışmaları ile pekiştirilmelidir. Böylelikle Türkoloji disiplininde, geniş tarih ve coğrafya bilgisi ile zenginleşmiş bütünsel bir yaklaşımın kazandırılmasını hedefleyen öğrenme çıktıları elde edilecektir. Bu çalışmada, sözü edilen farklılıklar ve çalışmalara örnek verilmek suretiyle tarihî Türk lehçelerinin öğretimine dair bir yöntem önerisi sunulacaktır. 2026-07-16 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37216 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37216 İsmail YAMANEmrah EKMEKÇİ Uygulamalı dilbilim çatısı altında ele alabileceğimiz İngiliz dili eğitimi alanı özellikle dilbilim ve psikoloji alanlarından çok sayıda terim içermektedir. Bu terimlerin çoğu yabancı kaynaklardan alındığı için Türkçeye aktarımları konusunda sorunlar çıkmaktadır. Bu durum da terimsel olarak çelişkiler doğurmaktadır. Nitel olarak tasarlanan ve doküman incelemesi yöntemini kullanan bu çalışma İngiliz dili eğitimi alanında İngilizceden Türkçeye aktarım noktasında sorun teşkil eden başlıca terimlerin tespitini, bu terimlere ilişkin ortaya konmuş Türkçe alternatif karşılıkların belirlenmesini ve sonunda incelenen terimler için en uygun görülen karşılığın önerilmesi adımlarını kapsamaktadır. Çalışma kapsamında tespit edilen ve Türkçe karşılıkları açısından incelenen terimler authentic material, additive-subtractive bilingualism, code-switching, Common European Framework of Reference for Languages (CEFR), corpus, critical age/period, extensive-intensive reading, face-threatening act, flipped learning, formative-summative assessment, fossilization, lingua franca, microteaching, minimal pair, scaffolding ve washback/backwash effect kavramlarıdır. Söz konusu terimler tespit edildikten sonra iki farklı kaynaktan alınan İngilizce açıklamaları ayrıntılı bir şekilde incelenmiş ve terimlerin sözcükler bazında ortaya çıkan anlamı ve kastedilen anlamı netleştirilmiştir. Bu çerçevede ilgili terimlerin sözlük ve makale gibi farklı kaynaklarda yer alan farklı Türkçe karşılıkları değerlendirilmiş ve özellikle terimlerin kastettikleri anlamlar dikkate alınarak gerekçeli bir şekilde makul Türkçe karşılıklar önerilmiştir. Önerilen Türkçe karşılıkların bazısı alanyazında zaten var olan alternatifler arasından seçilirken bazısı da sıfırdan önerilmiştir. 2026-07-16 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37229 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37229 Hüseyin Kürşat TÜRKANOkan ATAHAN Halk hekimliği, halk biliminin önemli alanlarından biridir. İnsan sağlığında yaşanan sorunların halk tarafından uygulanan yöntemlerle tedavisi, halk hekimliği olarak kabul edilmektedir. İnsanlık tarihi kadar eski olan halk hekimliği, günümüzde de çeşitli uygulama ve yöntemlerle varlığını sürdürmektedir. Bu tedavi yöntemleri arasında ocaklarda uygulanan yöntemler önemli bir yere sahiptir. Halk hekimliğinde ocak, belirli bir hastalığı iyileştirdiğine inanılan aile olarak bilinmektedir ve bir gelenek çerçevesinde şekillenir. Bu bağlamda ciddi hastalıkların genellikle ocaklı kişiler tarafından tedavi edildiği görülmektedir. Hatay, halk hekimliği uygulamaları bakımından da zengin bir kenttir. Hatay’ın coğrafi yapısı ve farklı medeniyetlere ev sahipliği yapması bu durumu ortaya çıkarmıştır. Akdeniz iklim özelliğiyle farklı bitki türlerini barındırması yanında farklı medeniyetlerin etkileşimi Hatay’ı halk hekimliği açısından zengin kılar. Bu çalışmada Hatay’daki halk hekimliği ve uygulamaları ocaklık geleneği bağlamında, Samandağ ilçesi örnekleminde değerlendirilecektir. Çalışmadaki halk hekimliği uygulamaları ocaklı kişilerle yapılan görüşme ve gözlem metoduyla tespit edilmiştir. 2026-07-16 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37226 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37226 Mehmet Cihat ÜSTÜN Bir dile ait olan sözcükler veya ekler ile başka bir dile ait sözcükler veya eklerin bir araya getirilmesi suretiyle karma kelimeler oluşturulmuştur. Karma kelimelere, sadece kendi sınırları içerisinde kalmayıp diğer uluslarla muhatap olmaya başlamış, başka uluslarla siyasî, kültürel, ekonomik ve teknik ilişkilerde bulunmuş milletlerin dillerinde rastlamak mümkündür. Standart Türkiye Türkçesi içerisinde karma kelime yapımını sıklıkla görmenin yanında Türkiye Türkçesi ağızlarında da tespit etmek mümkündür. Fakat ağızlarda bu tür kelimelerin uğradığı fonetik değişiklikler standart Türkiye Türkçesine göre oldukça fazladır. Karma kelime ile söz varlığı genişleyen Türkiye Türkçesi ağızlarından birisi de Erzincan ağzıdır. Bu çalışmada Erzincan ağzının söz varlığı kelime+Türkçe kelime; Türkçe kelime+yabancı kelime/sonek; yabancı kelime+Türkçe yapım eki ve yabancı eleman/önek+Türkçe kelime esasına dayalı olarak incelenmiştir. İnceleme neticesinde karma kelimelerin Erzincan ağzındaki kullanımı, asıl yapısı, kökeni ve anlamı ayrıntılı olarak verilmeye ve karma kelime yapımının Erzincan ağzındaki işlev ve yaygınlığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. 2026-07-16 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37208 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37208 Mehmet ULUTAŞ İş güvensizliği, işgörenlerin işlerini kaybetme endişesidir. Tükenmişlik ise işgörenlerin iş yerinde yaşadıkları zihinsel yorgunluk halidir. İş güvensizliği, işgörenlerin tükenmişlik düzeylerini yükseltici bir faktör olarak örgütleri tehdit etmektedir. Bu sebeple çalışma, işgörenlerin iş güvensizliği algısı ile iş tükenmişlikleri arasındaki ilişkiyi ele almaktadır. Veriler, Konya Sanayi Bölgesi'nde farklı sektörlerde faaliyet gösteren, içlerinde Türkiye'nin ilk beşyüz ve ikinci beşyüz büyük sanayi kuruluşu da bulunan ondokuz ayrı işletmenin çalışanları üzerinde yapılan bir anket ile elde edilmiştir. Verilere faktör analizi, korelasyon analizi ve regresyon analizi yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar, işgörenlerin iş güvensizliği algısının iş tükenmişlikleri ile anlamlı ve pozitif yönde ilişkili olduğunu göstermiştir. 2026-07-16 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37217 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37217 Nevim TÜZÜN Osmanlı Devleti'nin kuruluşunda önemli bir yere sahip olan Ahilik, Osmanlı esnaf ve zanaatkarları üzerinde de 15. yüzyılın ikinci yarısına kadar güçlü bir etkiye sahip olmuştur. Ancak zamanla devletin daha sıkı ve merkeziyetçi bir politika izlemesi ile Ahilik, yerini lonca teşkilâtlarına bırakmak zorunda kalmıştır. 16. Yüzyılın ortalarından itibaren ortaya çıkan Müslüman ve gayr-i Müslim olmak üzere birçok esnaf gruplarından teşekkül eden lonca örgütlerinde yükselebilmek için ehliyet ve liyakat şart idi. Osmanlı sosyal ve iktisadi hayatında oldukça önemli bir yere sahip olan lonca teşkilâtları, ticaret yollarının değişmesi, Osmanlı esnaflarının Avrupalı tüccarlar ile rekabet edememesi ve yeniçerilerin esnaflık yapmaya başlaması gibi olumsuz nedenlerle önce çözülme sürecine girmiş, 1913 yılında çıkarılan bir kanunla ise kapatılmıştır. 2026-07-16 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37228 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37228 Özlem ERCAN Nesîmî, güçlü hitaplarla dolu, düşünce yüklü şiirleriyle Hurûfîlik esaslarını günümüze kadar taşıyan ve tesiri eksilmeyen güzel şiirler kaleme almıştır. Şiirlerinde bu etkiyi yaratan üst seviyede tuttuğu duygu yoğunluğu ve ahengi sağlayan farklı ifade biçimleridir. Matla beyitlerinde “yüz, laǾl, boy, zülf, leb, śaç, ħaŧŧ, cemāl, śūret, ĥüsn, vaśl, vaĥdet” sözcüklerine iyelik eki, iyelik eki+bildirme eki, tamlanan eki ve iy nidası ekleyerek kullanan Nesîmî, ahenk yakalamak isteği yanında okuyucunun söz konusu unsurlara yönelik dikkatini diri tutma gayreti içindedir. Çünkü onun düşünce dünyasında sevgilinin her bir uzvu, aslında “Hüsn-i Mutlak”a işaret eden birtakım anlamlarla doludur. Ayrıca beyitlerde oluşturulan dilbilgisel yapılar, onun üslup özelliğini teşkil etmekle birlikte Nesîmî’nin anlamı beyitle ya da manzumeyle sınırlı tutmadığına işaret eder. Dolayısıyla bu çalışmanın iki amacı bulunmaktadır. İlki şairin bahsedilen üslup özelliğini açığa çıkartmak ve ikincisi Klasik şairin anlama bakış açısının genişliğini ortaya koymaktır. 2026-07-16 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37224 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37224 Recep KÜRKÇÜGüven AĞCA Esra ÇAKIR Ç. Fikri VURAL Bu çalışmanın amacı, spor yapan ve yapmayan lise öğrencilerinin akademik erteleme düzeylerini tespit etmektir. Bu araştırma tarama modelinde nicel araştırma tekniğine uygun bir şekilde planlanmıştır. Araştırmanın evrenini Tokat ve Giresun’da devlet liselerinde okuyan öğrenciler oluşturmaktadır. Çalışmaya farklı liselerde öğrenim gören 217’si kadın ve 312’si erkek toplam 529 lise öğrencisi katılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak lise öğrencilerinin demografik özelliklerine ilişkin bilgileri saptamak için araştırmacılar tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu ile Aitken (1982) tarafından geliştirilen ve Balkıs (2006) tarafından Türkçeye uyarlanan “Akademik Erteleme Ölçeği” kullanılmıştır. Verilerin çözümünde SPSS 20 paket programı kullanılmıştır. Spor yapan ve yapmayan lise öğrencilerinin akademik erteleme eğilimi puan ortalamaları karşılaştırıldığında, spor yapan öğrencilerin daha fazla akademik erteleme davranışı gösterdikleri tespit edilmiştir. 2026-07-16 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37221 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37221 Sinem ÇAMBAY Enformasyonun yaşantımızın her alanına nüfuz ettiği içinde bulunduğumuz yenidünya düzeni, mesafeleri tümüyle ortadan kaldırarak erişim olanağı sağlayacak internet teknolojisini temel aktör olarak konumlandırmaktadır. İnternetin söz konusu ayrıcalıklı konumu bu aracın siyasi partiler açısından siyasal iletişimde önemli ve kritik bir araç olarak dikkate alınmasına neden olmaktadır. Bu çalışmada amaç, siyasal partilerin internetten rasyonel bir biçimde yararlanıp yararlanmadıklarını ortaya koymak ve bir siyasal iletişim aracı olarak parti web sitelerinin medya gündemiyle uyumlu bir biçimde kamunun gündemini belirleme ve etkilemeye yönelik nasıl bir paradigma izlediklerini belirlemek oluşturmaktadır. Çalışmada bu amaçtan hareketle Türkiye’de mecliste oy çoğunluğu bulunan AKP, CHP ve MHP’nin siyasal iletişimde interneti, kendi medyaları olarak etkin birer araç biçiminde kullanıp kullanmadıkları ve ülke gündemini takip edip etmediklerini belirlemek amacıyla içerik analizi yöntemi uygulanmıştır. 2026-07-16 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37231 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37231 Tuna Beşen DELİCE Türkiye Türkçesi gramerlerinde şahıs ekleri, genelde fiil çekim ekleri içinde fiil çekiminde şahıs bildiren ek olarak değerlendirilmektedir. Son dönemde yapılan ek tasniflerinde ise şahıs ekleri genişletme ekleri içinde fiili genişleten ekler veya işletme ekleri içinde ögeleri belirleyici ekler başlıkları altında işlevleri göz önüne alınarak sınıflandırılmışlardır. Türkmenistan’da hazırlanan gramer çalışmalarında da şahıs ekleri; iyelik, hâl ve çokluk ekleri ile birlikte sözcüğün anlamını değiştirmeyen, yalnızca onların cümle içerisindeki söz dizimsel ilişkilerini düzenleyen ekler tanımıyla söz üytgedici affiksler -yani bizim gramerlerimizdeki çekim ekleri- başlığı altında verilmektedir. Kip ekleri ise -Türkiye Türkçesinden farklı olarak- şahıs ekleriyle birlikte çekim ekleri arasında değil, şekil yasaycı affiksler “şekil yapan ekler” başlığı altında küçültme, sıfat derecesi yapan, sıra sayısı yapan ekler, olumsuzluk eki, sıfat-fiil ve zarf-fiil ekleri ile birlikte sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflandırmaya bakarak Türkmen gramercilerin şahıs eklerini sözcüğün anlamını değiştirmeyen asıl çekim eki olarak; kip eklerini ise eklendiği sözcüğün anlamına artı bir anlam katan ekler olarak değerlendirdiklerini söylemek mümkündür. Türkiye Türkçesinde fiil çekiminin gerçekleşmesi -Batı dillerinin aksine- şahıs çekimiyle tamamlanır. Türk dilinin genelinde herhangi bir şahıs zamiri ya da özne kullanmaksızın işin ya da oluşun kaçıncı şahıs tarafından gerçekleştirildiği kip ekinden sonra getirilen -3. şahıs çekimi için sıfır biçimbirim olsa bile- şahıs ekinden anlaşılabilmektedir. Türkmen Türkçesinde bazı kip çekimlerinde ve fiilimsi kullanımlarında şahıs ekleri ile ilgili genel kuralların dışında kalındığı görülmektedir. Gelecek zaman, gereklilik ve istek kipi çekimlerinde kip eklerinin üzerine şahıs eki getirilmediği, şahıs bildirme işinin cümledeki zamire yüklendiği ya da işi yapan şahsın metnin bağlamından anlaşılması gerektiği tespit edilmiştir. Yine Türkiye Türkçesinde genel olarak şahıs bildiren yapıları kabul etmeyen zarf-fiill eklerininbir kısmının Türkmen Türkçesinde şahsa göre çekimlendiği; Türkiye Türkçesinde sıfat-fiil yapıları üzerine getirilen şahıs bildiren eklerin Türkmen Türkçesinde sıfat-fiil üzerinde değil de isim üzerinde gösterildiği belirlenmiştir. Bu çalışmada Türkmen Türkçesinde fiil çekimlerinde kullanılan şahıs eklerinin yanı sıra şahıs eksiz fiil çekimi ve fiilimsilerdeki şahıs çekimi konusu ele alınacaktır. 2026-07-16 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37227 https://diyalektolog.com/?mod=makale_tr_ozet&makale_id=37227 Ümit DURUKAbuzer AKGÜN, Nurcan YILMAZ, Saynur ÖZÜN, Nursel AYKUT, Sıdıka TEKİN Bu çalışmanın amacı okul dışı öğrenme ortamlarındaki deneyimlerin incelenmesidir. Örneklemde Türkiye’nin güneydoğusunda yer alan bir devlet üniversitesinde öğrenim gören ve okul dışı öğrenme ortamları dersini alan 50 fen bilimleri öğretmen adayı yer almıştır. Bu öğretmen adayları amaçlı örneklem yoluyla seçilmiştir. Çalışma olgu bilim deseni yoluyla gerçekleştirilmiştir. Geziler sonrası 32 öğretmen adayı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmelerden elde edilen verilerin içerik analizi sonucunda deneyimlere ilişkin çeşitli temalara ulaşılmıştır. Yapılan görüşmeler sonucunda öğretmen adaylarının ortaya çıkan temaların yanı sıra okul dışı öğrenme ortamlarına yapılan eğitim amaçlı gezilerin planlanması konusundaki bilgilerini ve özgüvenlerini artırdıklarını belirttikleri görülmüştür. 2026-07-16