DİYALEKTOLOG

Hızlı Erişim


Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


YATAĞAN YÖRESİ AĞIZLARINDA ŞAHIS VE ZAMAN EKLERİ
(PERSONAL AND TENSE SUFFIXES IN DIALECTS OF YATAGAN REGION )

Yazar : Cahit BAŞDAŞ  Şule AKSAKAL AVCI  
Baskı Yılı : 2017
Sayı : 16
Sayfa : 99-113
DOI Number: : 10.22464/diyalektolog.169
Cite : Cahit BAŞDAŞ Şule AKSAKAL AVCI, (2017). YATAĞAN YÖRESİ AĞIZLARINDA ŞAHIS VE ZAMAN EKLERİ. Diyalektolog Sosyal Araştırmalar Hakemli Dergisi, 16, p. 99-113. Doi: 10.22464/diyalektolog.169.
529    416

Özet
Türkiye Türkçesi ağızlarının Batı Anadolu grubunda yer alan Yatağan yöresi ağızları, Türkmen-Yörük dil özelliklerinin en iyi korunduğu ağızlardan biridir. Bu çalışmada Yatağan ilçe merkezi ile bağlı on mahalleden (Bağyaka, Çallı, Deştin, Gökpınar, Hacıbayramlar, Madenler, Katrancı, Şahinler, Turgutlar, Zeytinköy) derlenen metinlerde tespit edilen çekimli fiiller incelenmiştir. Buna göre, yöre ağızlarında kullanılan bazı şahıs ekleri kısmen ölçünlü dilden ayrılmaktadır. Bilinen ve öğrenilen geçmiş zaman ekleri (-dI, -mIş) standarttır. Kullanılan farklı şimdiki zaman şekilleri, yöre ağızları için ayırt edici niteliktedir. Yatağan yöresi ağızlarında başlıca üç farklı şimdiki zaman şekli kullanılmaktadır. Birincisi ilçe merkezi ile hemen bütün mahallelerde kullanılan ölçünlü dildeki -(I)yor ekinin -(I)yo ve -(I)yoru varyantlarıdır. Belirli yerleşim birimlerinde ise aynı zamanda -I+batı(r) / +vatı(r) ve / veya -(I)p+dur-u gibi birleşik yapılar kullanılmaktadır. Geniş zaman ekinin son sesi (-r), birinci şahıslar dışında düzenli olarak eriyip düşmüştür. Gelecek zaman eki, üçüncü şahıslarda -cek, diğer şahıslarda /-k-/ erimesi sonucu kısalarak -ce şeklini almıştır.
Anahtar Kelimeler
Yatağan, ağız, fiil, zamanlar.

Abstract
The Yatagan dialects in Western Anatolian group of Turkish dialects are one of the best protected Turkmen-Yoruk dialects. In this study, the verbs which are deteced in the texts compiled from the ten neighborhood connected to Yatagan district center (Bagyaka, Çallı, Deştin, Gökpınar, Hacıbayramlar, Madenler, Katrancı, Şahinler, Turgutlar, Zeytinköy) were examined. According to this, some of the possessive suffixes used in the local dialects are partly separated from the literary language. Suffixes of the perfect and past perfect tense (-dI, -mIş) are standart. The different forms of present tense are distinctive for local dialects. Three different types of present continous tense forms were identified in the Yatagan dialects. The first is -yō and -yoru variants of -(I)yor suffix in the literary language, which is used in the district center and in almost all the neighborhoods. In certain settlements, combined structures are used such as -I+batı(r) / +vatı(r) and/or -(I)p + dur-u. The last voice of the simple present tense(-r) was disappeared regularly except for the first persons. Suffix of future tense has taken the form of -cek in the third person, in the other persons it shortened and turned into -ce in result of disapperance of /-k-/.
Keywords
Yatagan, dialect, verb, tenses.

References

Gelişmiş Arama


Duyurular

    DİYALEKTOLOG DERGİSİ DOÇENTLİK BAŞVURULARINDA PUANLANMAKTADIR

    2019 BAHAR 20. SAYI YAYINLANMIŞTIR

     

     

     15 TEMMUZ 2019 TARİHİNDEN  SONRA DERGİ SİSTEMİNE   YÜKLENEN MAKALELER  ARALIK 2019 SAYISI  İÇİN DEĞERLENDİRİLECEKTİR. 


    MAKALELERİN HAKEM LİSTESİNE JENERİK DOSYASINDAN ULAŞABİLİRSİNİZ


Adres :Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi 1. Kat A129 Denizli
Telefon :05426050023 Faks :
Eposta :diyalektologdergi@gmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri