DİYALEKTOLOG

Quick Access


Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


Summary


TÜRKMEN TÜRKÇESİNDE FİİLLERİN ŞAHIS EKLERİYLE KULLANIM DURUMU
Türkiye Türkçesi gramerlerinde şahıs ekleri, genelde fiil çekim ekleri içinde fiil çekiminde şahıs bildiren ek olarak değerlendirilmektedir. Son dönemde yapılan ek tasniflerinde ise şahıs ekleri genişletme ekleri içinde fiili genişleten ekler veya işletme ekleri içinde ögeleri belirleyici ekler başlıkları altında işlevleri göz önüne alınarak sınıflandırılmışlardır. Türkmenistan’da hazırlanan gramer çalışmalarında da şahıs ekleri; iyelik, hâl ve çokluk ekleri ile birlikte sözcüğün anlamını değiştirmeyen, yalnızca onların cümle içerisindeki söz dizimsel ilişkilerini düzenleyen ekler tanımıyla söz üytgedici affiksler -yani bizim gramerlerimizdeki çekim ekleri- başlığı altında verilmektedir. Kip ekleri ise -Türkiye Türkçesinden farklı olarak- şahıs ekleriyle birlikte çekim ekleri arasında değil, şekil yasaycı affiksler “şekil yapan ekler” başlığı altında küçültme, sıfat derecesi yapan, sıra sayısı yapan ekler, olumsuzluk eki, sıfat-fiil ve zarf-fiil ekleri ile birlikte sınıflandırılmaktadır. Bu sınıflandırmaya bakarak Türkmen gramercilerin şahıs eklerini sözcüğün anlamını değiştirmeyen asıl çekim eki olarak; kip eklerini ise eklendiği sözcüğün anlamına artı bir anlam katan ekler olarak değerlendirdiklerini söylemek mümkündür. Türkiye Türkçesinde fiil çekiminin gerçekleşmesi -Batı dillerinin aksine- şahıs çekimiyle tamamlanır. Türk dilinin genelinde herhangi bir şahıs zamiri ya da özne kullanmaksızın işin ya da oluşun kaçıncı şahıs tarafından gerçekleştirildiği kip ekinden sonra getirilen -3. şahıs çekimi için sıfır biçimbirim olsa bile- şahıs ekinden anlaşılabilmektedir. Türkmen Türkçesinde bazı kip çekimlerinde ve fiilimsi kullanımlarında şahıs ekleri ile ilgili genel kuralların dışında kalındığı görülmektedir. Gelecek zaman, gereklilik ve istek kipi çekimlerinde kip eklerinin üzerine şahıs eki getirilmediği, şahıs bildirme işinin cümledeki zamire yüklendiği ya da işi yapan şahsın metnin bağlamından anlaşılması gerektiği tespit edilmiştir. Yine Türkiye Türkçesinde genel olarak şahıs bildiren yapıları kabul etmeyen zarf-fiill eklerininbir kısmının Türkmen Türkçesinde şahsa göre çekimlendiği; Türkiye Türkçesinde sıfat-fiil yapıları üzerine getirilen şahıs bildiren eklerin Türkmen Türkçesinde sıfat-fiil üzerinde değil de isim üzerinde gösterildiği belirlenmiştir. Bu çalışmada Türkmen Türkçesinde fiil çekimlerinde kullanılan şahıs eklerinin yanı sıra şahıs eksiz fiil çekimi ve fiilimsilerdeki şahıs çekimi konusu ele alınacaktır.

Keywords
Türkmen Türkçesi, şahıs eki, fiil çekimi, fiil çekim eki.

Advanced Search


Announcements

    DİYALEKTOLOG DERGİSİ DOÇENTLİK BAŞVURULARINDA PUANLANMAKTADIR

    2019 BAHAR 20. SAYI YAYINLANMIŞTIR

     

     

     15 TEMMUZ 2019 TARİHİNDEN  SONRA DERGİ SİSTEMİNE   YÜKLENEN MAKALELER  ARALIK 2019 SAYISI  İÇİN DEĞERLENDİRİLECEKTİR. 


    MAKALELERİN HAKEM LİSTESİNE JENERİK DOSYASINDAN ULAŞABİLİRSİNİZ


Adres :Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi 1. Kat A129 Denizli
Telefon :05426050023 Faks :
Eposta :diyalektologdergi@gmail.com

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri